Türkiye’nin İlk İklim Kanunu Yürürlüğe Girdi: Yeşil Kalkınmada Yeni Dönem Başladı

Türkiye, iklim değişikliğiyle mücadelede tarihî bir eşiği geride bırakarak ilk İklim Kanunu’nu yürürlüğe koydu. TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen ve 20 madde, 2 geçici madde ile 3 ayrı yasada değişiklik içeren düzenleme, 2053 Net Sıfır Emisyon hedefi doğrultusunda tüm sektörlerde kapsamlı bir dönüşümün önünü açıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, yeni yasa ile teknolojik gelişmelerde dışa bağımlılığı azaltacak, çevresel tehditlere karşı ülkeyi koruyacak adımların atılacağını vurguladı.

Anahtar Noktalar:

• 2053 Net Sıfır Emisyon ve Yeşil Kalkınma hedefi için yasal altyapı oluşturuldu
• İklim Değişikliği Başkanlığı ve Karbon Piyasası Kurulu yetkilendirildi
• Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kurulacak
• Yerel iklim eylem planları 2027’ye kadar hazırlanacak
• Temiz teknoloji, eğitim müfredatı ve iklim uyumu önceliklendirilecek
• Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ve Türkiye Yeşil Taksonomisi devreye girecek

Yeni Tanımlar Kanuna Girdi

Yeni yasa kapsamında, Türkiye’nin iklim değişikliğiyle mücadelesine yön verecek olan birçok kavram mevzuata dâhil edildi. Adil geçiş, emisyon ticaret sistemi (ETS), gönüllü karbon piyasaları, gömülü sera gazı emisyonları ve iklim adaleti gibi kavramlarla, sera gazı emisyonlarının azaltımı ve uyum faaliyetleri daha geniş ve tanımlı bir çerçevede ele alınacak.

Türkiye’nin Kanunu Şeffaflık ve Adil Geçiş Esaslarını Kapsayacak

Kanun, ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar, eşitlik, şeffaflık, sürdürülebilirlik, iklim adaleti ve katılımcılık gibi temel ilkeler üzerine inşa edildi. Tüm kamu kurumları ve özel sektör temsilcileri, belirlenen iklim politikalarına uymak ve uygulamakla yükümlü olacak.

Daha Temiz ve Verimli Üretim Sürecine Katkı Sağlayacak

İklim Kanunu, yalnızca sanayi değil; şehirler, tarım, hayvancılık ve yeşil alanları da kapsayacak şekilde hazırlandı. Amaç, iklim krizine dirençli ve daha temiz üretim yapan sektörlerle uluslararası rekabette sürdürülebilir kalkınmayı desteklemek.

İklim Değişikliği Başkanlığı’nın Sorumlulukları

Yeni düzenlemeyle birlikte İklim Değişikliği Başkanlığı, sera gazı emisyonlarını izlemek, ETS’yi kurmak ve karbon fiyatlandırma mekanizmalarını belirlemekle yetkilendirildi. Emisyon izni alma zorunluluğu da Başkanlık tarafından işletilecek.

Ulusal ve Yerel Eylem Planları Hazırlanacak

Ulusal Katkı Beyanı çerçevesinde hazırlanacak strateji ve eylem planları, sera gazı emisyonlarının azaltılmasına yönelik adımları belirleyecek. Uygulama süreçleri izlenecek ve dönemsel olarak güncellenecek.

İklim Değişikliği İl Koordinasyon Kurulları Kurulacak

Her ilde, vali başkanlığında oluşturulacak İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları, yerel düzeyde iklim politikalarının koordinasyonunu sağlayacak. Bu kurullar, eylem planlarının hazırlanması ve uygulanmasını yönetecek.

Yerel Planlar Vali Başkanlığında Hazırlanacak

İl bazında iklim değişikliğine uyum ve emisyon azaltımı hedefleri doğrultusunda, valiliklerin koordinasyonunda ve yerel yönetimlerin katılımıyla bütüncül yerel iklim eylem planları oluşturulacak.

Türkiye Yeşil Taksonomisi Kurulacak

İklim Değişikliği Başkanlığı, yeşil yatırımları teşvik edecek Türkiye Yeşil Taksonomisini kuracak. Bu taksonomiyle birlikte, döngüsel ekonomi, sıfır atık, geri dönüşüm ve alternatif hammadde kullanımı gibi uygulamalar yasal güvenceye kavuşacak.

Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması

İthal ürünlerin karbon ayak izini değerlendirmek üzere, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) devreye alınabilecek. SKDM’nin usul ve esasları, Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda belirlenecek.

Karbon Piyasası Kurulu

Çevre Bakanı başkanlığında oluşturulacak Karbon Piyasası Kurulu, ETS piyasasındaki tahsisatlar, stratejiler, uluslararası piyasa ilişkileri ve ithalat/ihracat politikaları üzerinde karar yetkisine sahip olacak.

Temiz Teknolojinin Kullanımı Yaygınlaştırılacak

Yasayla birlikte, karbon yakalama, hidrojen teknolojisi gibi yeni nesil çözümler teşvik edilecek. Temiz teknolojiye dayalı üretim sistemlerinin geliştirilmesi ve desteklenmesi esas alınacak.

Okul Müfredatlarına İklim Değişikliği ve Yeşil Dönüşüm Eklenecek

Milli Eğitim Bakanlığı ve YÖK ile iş birliği içinde, iklim değişikliği, çevre bilinci ve yeşil dönüşüm eğitim sistemine entegre edilecek. Yeşil iş gücü yetiştirilmesi için kapsamlı programlar yürütülecek.

Afetlere Karşı Erken Uyarı Sistemleri ve Gıda Güvenliği

Afet risk yönetimi, doğa temelli çözümler, iklim uyumlu tarım uygulamaları ve erken uyarı sistemleri, toplumsal dayanıklılığı artırmak için önceliklendirilecek.

Su Yönetimi ve Arazi Tahribatının Dengelenmesi Sağlanacak

Karbon yutak alanlarının korunması, su kaynaklarının etkin yönetimi ve korunan alanların genişletilmesiyle, emisyonların dengelenmesi ve doğa temelli çözümlerin yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Eylem Planları, 31 Aralık 2027’ye Kadar Hazırlanacak

Tüm planlama ve uyum süreçleri için son tarih 31 Aralık 2027 olarak belirlendi. Gerekli durumlarda bu süre, Cumhurbaşkanı kararıyla bir yıl uzatılabilecek.

---

[1] Çevre, Şehircilik Bakanlığı ve İklim Değişikliği Bakanlığı